Open haarden en houtkachels zijn populaire
verwarmingsoplossingen die naast warmte ook sfeer toevoegen aan een woning. De
plaatsing ervan vereist echter een zorgvuldige technische aanpak, omdat er
sprake is van hoge temperaturen, rookgasafvoer en brandveiligheidseisen. Dit
document behandelt alle relevante aspecten van de installatie, inclusief
werking, risico’s, preventie, materialen, wet- en regelgeving,
praktijkvoorbeelden en kostenindicaties.
1. Werking en
typen systemen
1.1 Open haard
Een open haard bestaat uit een verbrandingsruimte
waarin hout wordt gestookt, waarbij de warmte deels direct wordt uitgestraald
in de kamer en deels via de schoorsteen verdwijnt.
- Voordelen: esthetische waarde, directe warmteafgifte
- Nadelen: relatief lage efficiëntie (10–20%),
warmteverlies via schoorsteen
1.2 Gesloten
houtkachel
Een houtkachel is voorzien van een afsluitbare
deur met hittebestendig glas, waardoor verbranding efficiënter verloopt.
- Voordelen: hoog rendement (tot 85%), beter regelbare
warmteafgifte
- Nadelen: minder direct zicht op het vuur dan bij
open haard
1.3 Hybride en
inzethaarden
Modellen die in een bestaande open haard
geplaatst worden, combineren het uiterlijk van een haard met de efficiëntie van
een kachel.
2. Risico’s en
veiligheidsaspecten
2.1
Brandgevaar
- Te geringe afstand tot brandbare materialen
- Onvoldoende bescherming van vloeren en muren
- Vonken of gloeiende deeltjes buiten de verbrandingsruimte
2.2
Koolmonoxide (CO)-gevaar
Bij onvolledige verbranding of slechte trek in de
schoorsteen kan koolmonoxide vrijkomen.
- Symptomen: hoofdpijn, duizeligheid, misselijkheid
- Preventie: CO-melders installeren, juiste trek en luchttoevoer
2.3
Rookterugslag
Bij verkeerde schoorsteenconstructie of
onvoldoende hoogte kan rook terug de kamer in slaan.
3. Preventieve
maatregelen
|
Maatregel
|
Technische omschrijving
|
Norm / Richtlijn
|
|
Vloerplaat
|
Plaats een niet-brandbare plaat van staal, glas of natuursteen voor de
haard of kachel
|
NEN 6062
|
|
Afstand tot brandbare materialen
|
Min. 50 cm zijwaarts en 80 cm naar voren
|
Bouwbesluit, fabrikant
|
|
Isolatie van rookgasafvoer
|
Dubbelwandige geïsoleerde pijp gebruiken
|
EN 1856-1
|
|
Onderhoud
|
Jaarlijks vegen van schoorsteen
|
Verplicht in veel gemeenten
|
4. Materialen
en constructie
4.1
Verbrandingskamer
- Gietijzer (duurzaam, warmtevasthoudend)
- Plaatstaal (lichter, sneller warm)
- Chamotte / vuurvaste steen (hoge temperatuurbestendigheid)
4.2
Rookgasafvoer
- Dubbelwandig RVS (isolatie tegen condens en brand)
- Keramische schoorsteenvoeringen (lange levensduur)
4.3 Afwerking
en ombouw
- Natuursteen, baksteen, beton
- Brandvertragende gipsplaten voor ombouw
5. Wet- en
regelgeving
5.1
Bouwbesluit Nederland
- Eisen voor brandveiligheid, rookgasafvoer en ventilatie
- Minimale afstand tussen rookgasuitmonding en dakrand
5.2 Europese
normen
- EN 13240 – Vrijstaande kachels
- EN 13229 – Inbouwhaarden
- EN 1856-1 – Rookgasafvoer
5.3
Gemeentelijke verordeningen
In sommige gemeenten gelden aanvullende regels
voor houtstook, zoals stookverboden bij slechte luchtkwaliteit.
6.
Kostenindicatie
|
Onderdeel
|
Gemiddelde kosten (excl. btw)
|
|
Houtkachel (vrijstaand)
|
€ 800 – € 3.500
|
|
Open haard (inbouw)
|
€ 2.500 – € 6.000
|
|
Rookgasafvoer (nieuw)
|
€ 1.000 – € 3.000
|
|
Plaatsing en arbeid
|
€ 500 – € 2.000
|
|
Jaarlijks onderhoud
|
€ 60 – € 120
|
Prijzen zijn afhankelijk van merk, materiaalkeuze
en complexiteit van de installatie. Via jeofferte.nl kunnen meerdere vakmensen
vergeleken worden.
7.
Praktijkvoorbeelden
- Renovatie jaren ’30 woning: oude
open haard vervangen door hoogrendement inzethaard, met behoud van
originele schouw. Rendement steeg van ±15% naar 78%.
- Nieuwbouwwoning:
vrijstaande houtkachel geplaatst met externe luchttoevoer en geïsoleerde
RVS-pijp door dakconstructie.
8.
Samenvatting en conclusie
Het plaatsen van een open haard of houtkachel is
geen standaardklus, maar een technisch traject waarin veiligheid, efficiëntie
en regelgeving centraal staan. Belangrijke punten zijn:
- Kies een type haard of kachel dat past bij de ruimte en het gewenste
rendement.
- Houd rekening met brandveiligheid, afstandsnormen en goede
rookgasafvoer.
- Gebruik uitsluitend gecertificeerde materialen en laat de installatie
uitvoeren door een vakman.
- Voer jaarlijks onderhoud uit om risico’s op brand en koolmonoxide te
minimaliseren.
Een goed geplaatste open haard of houtkachel
levert jarenlang warmte en sfeer op, mits de installatie vakkundig gebeurt en
aan alle eisen voldoet. Vergelijken van offertes via jeofferte.nl kan helpen om
de juiste specialist te vinden tegen een passende prijs.